briser
briser, vb. tr. 01 [mettre en morceaux ; casser ; fracasser] : kass(e, é) ; (é)kraz(e, é) ; briz(e, é) [récent] ◊ Mme Chabouk accuse les enfants d’avoir brisé la vitrine de sa boutique. Madanme Chabouk i aküze bann marmaïy la-kasse/ la-brize/ la-déshoune son vitrine. ◊ Briser la toupie de l'adversaire : joué/ mète/ tire/ foute [trivial] mégo/ mago/ zargo/ zégo dessi lo* toupi son ladvèrsèr ; fé pète le toupi son ladvèrsèr.
briser, vb. tr. 02 [fatiguer physiquement ou moralement (hyperbol.) ; épuiser ; exténuer ; anéantir ; démoraliser] : krazé [adj] ◊ Le voyage en charrette l'a brisé. Akoz lo* voiyaj en sharète, son corps lé krazé. ◊ Il est brisé moralement. Son moral lé à plate.
briser, vb. tr. 03 [arrêter définitivement, faire cesser subitement ; mettre un terme à ; détruire ; rompre] : kass(e, é) ; bloke net ◊ Le gouvernement a brisé la grève. (Lo*) gouvèrnman la-kasse la grève. ◊ Briser quelqu'un dans son élan : kale lélan in moune ; kale in moune dann son lélan ; fé kaïye in moune ; kasse lélisse (in moune) [DHon.] ◊ Briser un ménage : déranje/ déranze in ménaj.
briser, vb. tr. 04 [faire un peine profonde] : fé tonbe dann shagrin/ dans (la) dépitassion ; brize lo* kër [récent] ; kassé-brizé le kër [Cf. « Mon kër lé brizé-kassé », G. Fourcade, Ah Nénère!]. ◊ Sophie a eu le cœur brisé par la mort de sa mère. La mort son monmon la-fé tombe Sophie dans la dépitassion. La mort son monmon la-kassé-brizé lo kër Sophie.
briser, vb. tr. 05 [(fam.) – tarabuster ; bassiner ; canuler] : fatigu(e, é) ; fatigue le tété [fam.] ; kasse le zobok [ancien] ; kasse les gog [ancien] : ◊ Tu me les brises. Ou i fatigue mon léspri. Ou i fatigue mon tanpéraman. Ou i fatigue amwin. Ou i fatigue mon tété/ Ou i kasse amwin le zobok [ancien ; BGam.]/ Ou i kasse amwin les gog [ancien]/ Ou i fé shié amwin [ trivial].